Dzisiaj zajmiemy się tym tematem w sposób krótki i bezboleśny. Chodzi o wspinaczkę górską dla początkujących! A teraz każdy może od razu zastanowić się, co rozumie pod pojęciem „wspinaczka górska”. Może po prostu wspinanie się na góry? Czy w takim razie zaliczają się do tego również raczej umiarkowane szczyty średnich gór, takie jak Brocken lub Wasserkuppe? Czy naprawdę ktoś powiedziałby, że jedzie do Spessartu na wspinaczkę górską? A może wspinaczka górska to dla Was to, co nazwałoby się również wysokogórską wyprawą? Czyli wspinanie się na szczyty w terenie wysokogórskim, z solidnym kontaktem z lodowcem i wspinaczką. W każdym razie trasy takie jak Mont Blanc czy Großglockner. Ale gdzie w takim razie plasują się góry takie jak Zugspitze czy Watzmann? To już przecież nie jest zwykła wędrówka. A gdzie są via ferraty, zwłaszcza jeśli prowadzą na szczyt?
Czym jest wspinaczka górska?
Jak widać: nie jest wcale łatwo odpowiedzieć na pytanie, czym właściwie jest wspinaczka górska. Termin „wspinaczka górska” nie jest jednoznacznie zdefiniowany. Spróbujmy więc ująć to w ten sposób: wspinaczka górska to sytuacja, w której podczas wędrówki w terenie alpejskim nie można iść dalej bez użycia rąk lub dodatkowego sprzętu. Wspinaczka górska może więc oznaczać wiele rzeczy. Na przykład wędrówki górskie z lekką wspinaczką i/lub zabezpieczonymi trasami, ale także poważne wyprawy wysokogórskie po trudnych skałach i lodzie.
Oto definicja Niemieckiego Związku Alpejskiego:
„Wspinaczka górska jest z jednej strony kontynuacją wędrówek (górskich) i może obejmować trasy via ferrata, z drugiej strony stanowi podstawę wypraw wysokogórskich w terenie na wysokości powyżej 3000 metrów, z lodowcami pełnymi szczelin, lodowymi zboczami i grzbietami śnieżnymi lub w terenie mieszanym (lód i skała).[1]”
Wynikają z tego różne, częściowo niezależne dyscypliny, które wszystkie w pewnym sensie są „wspinaczką górską”.
- Wędrówki górskie z lekką, swobodną wspinaczką
- Wspinaczka po via ferratach (częściowo w połączeniu z odpowiednią wędrówką górską)
- Wspinaczka alpejska
- Klasyczne wyprawy wysokogórskie z wspinaczką alpejską i/lub kontaktem z lodowcem
- Wyprawy narciarskie i na rakietach śnieżnych w terenie alpejskim
Na temat via ferrat, a także wycieczek narciarskich i wysokogórskich są już osobne artykuły tutaj, w bazie. Dlatego podałem wam linki do tych punktów. Poza tym wspinaczka alpejska jest stosunkowo samodzielną dyscypliną, dlatego w tym artykule zajmiemy się przede wszystkim wspinaczką górską dla początkujących, od „trudniejszych wędrówek górskich” aż po łatwe wyprawy wysokogórskie.
Jakiego sprzętu potrzebuję do wspinaczki górskiej jako początkujący?
Niestety, na to pytanie również nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi. Idealny sprzęt zawsze zależy od: trasy, jej długości i charakteru, pogody i pory roku, a także od osobistych potrzeb. Z tego powodu trudno jest sformułować tutaj ogólne zalecenia. Chciałbym zatem na podstawie kilku przykładów pokrótce przedstawić wam tylko najważniejsze elementy wyposażenia. Nie będę się przy tym szczegółowo zajmował odzieżą, wyżywieniem ani drobiazgami. Dobry przegląd tego, co powinno znaleźć się w bagażu jako podstawowe wyposażenie nawet podczas klasycznych wycieczek górskich, znajdziecie ponadto w naszej liście rzeczy do spakowania: jednodniowa wycieczka piesza.
Buty
Im trudniejsza trasa, tym wyższe wymagania stawiane są butom. Z reguły do klasycznych wycieczek górskich dobrze nadają się buty turystyczne kategorii B lub B/C. Jeśli teren staje się trudniejszy, pojawia się więcej fragmentów wymagających wspinaczki lub konieczne jest szybkie i niezawodne zakładanie raków, często stosuje się wówczas buty górskie kategorii C.
Jeśli chcecie wiedzieć, na czym dokładnie polegają kategorie butów turystycznych, odsyłam was do odpowiedniego artykułu tutaj w bazie.
Poza tym podsumuję tutaj najważniejsze punkty. Dzięki temu będziecie wiedzieć, jakie cechy powinny mieć buty turystyczne przeznaczone do wymagających wycieczek górskich.
- Dobre dopasowanie: Najważniejsze w butach turystycznych jest to, aby dobrze pasowały i nie powodowały otarć. Dlatego naprawdę poświęćcie dużo czasu na dokładną przymiarkę.
- Podeszwa o dobrej przyczepności: Wszystkie modele z wymienionych kategorii mają podeszwę z profilem zapewniającym dobrą przyczepność na różnych podłożach. Niemniej jednak podeszwy mają różne właściwości. Na przykład większa sztywność ułatwia noszenie klasycznych raków z paskami lub raków typu Grödel. Modele z kategorii C, dzięki specjalnej krawędzi podeszwy, pozwalają również na noszenie raków półautomatycznych z dźwignią.
- Wysoka cholewka: Wysoka cholewka chroni i wspiera kostki. Zwłaszcza jeśli macie problemy ze stawami skokowymi, powinniście wybrać buty turystyczne, które dobrze je podtrzymują.
- Wytrzymały i oddychający materiał wierzchni: W zależności od terenu buty turystyczne są narażone na trudne warunki. Na przykład na polach kamienistych. Wytrzymałe materiały wierzchnie (skóra, gumowe powłoki itp.) zwiększają trwałość butów. Oddychające membrany zapewniają ponadto, że stopy pozostają przyjemnie suche.
Kijki trekkingowe lub teleskopowe
Jedni je uwielbiają, inni nienawidzą: kijki trekkingowe. Ja na przykład nie jestem ich wielkim fanem, ale to kwestia osobistych preferencji i wynika przede wszystkim z tego, że lubię mieć wolne ręce. Jednak zwłaszcza podczas długich wycieczek lub wypraw z większym bagażem kijki trekkingowe zdecydowanie stanowią zaletę. Zapewniają one nie tylkoszybkie i bezpieczne poruszanie się, ale pomagają również, zwłaszcza podczas zejść, odciążyć stawy kolanowe. Ale: „Jakie kijki trekkingowe są dla mnie odpowiednie?” To pytanie zadał sobie również Jörn i dzieli się swoją wiedzą z Wami tutaj, w bazie.
Plecak
Również rodzaj i wyposażenie plecaka zawsze zależy od trasy i Twoich osobistych potrzeb. W przypadku wycieczek jednodniowych z niewielkim bagażem wymagania dotyczące plecaka są stosunkowo niewielkie w porównaniu z wycieczkami górskimi. Ważne jest jedynie, aby był wystarczająco duży i pasował do Ciebie. Zwróć uwagę, aby plecak nie uciskał Cię nieprzyjemnie nawet przy pełnym obciążeniu. Pas piersiowy i biodrowy zapewniają ponadto stabilne osadzenie plecaka. Na jednodniową wycieczkę z niewielkim wyposażeniem i dodatkową odzieżą powinien w zupełności wystarczyć plecak o pojemności około 20 litrów, natomiast na wycieczki z większym wyposażeniem lub weekendowe wyprawy zazwyczaj nadają się plecaki o pojemności w zakresie 30–35 litrów. W zależności od tego, jakiego sprzętu potrzebujecie na swoją wyprawę, bardzo przydatne mogą być dodatkowe przegródki i uchwyty, na przykład uchwyty na kijki trekkingowe i czekan, uchwyt na kask lub kieszeń na bukłak…
Do klasycznych wypraw górskich najlepiej nadają się więc plecaki turystyczne. Jeśli potrzebujecie jeszcze trochę wskazówek, mamy coś dla Was w bazie.
Wskazówka budżetowa: jeśli macie już kilka plecaków w swoim osobistym ekwipunku, być może znajdziecie wśród nich taki, który nadaje się na (jednodniowe) wycieczki górskie. Ja na przykład od lat używam mojego plecaka rowerowego na jednodniowe wycieczki z niewielkim bagażem.
Uprząż wspinaczkowa, zestaw do via ferraty i dodatkowy sprzęt (wspinaczkowy)
Jak już wspomniano, sprzęt do wspinaczki górskiej dla początkujących zawsze zależy od rodzaju i długości trasy. W przypadku szczególnie eksponowanych miejsc podczas wypraw górskich może się zdarzyć, że są one zabezpieczone liną stalową. Chociaż często nie jest to via ferrata w dosłownym tego słowa znaczeniu, zabezpieczenie się za pomocą uprzęży wspinaczkowej i zestawu via ferrata może być jednak sensowne lub konieczne. Należą do nich na przykład trasy takie jak przejście przez Watzmann lub normalna droga na Ellmauer Halt.
Jeśli po drodze istnieje ryzyko napotkania śnieżnych pól lub konieczna jest krótka i łatwa przeprawa przez lodowiec, ważne może być również zabranie z sobą raków i ewentualnie czekana. Przykład trasy: Zugspitze przez Höllental. W przypadku stosunkowo łatwych tras czasami wystarczają dobre raki.
Jednak zwłaszcza podczas prawdziwych wypraw wysokogórskich i długiego kontaktu z lodowcem, oprócz raków, czekanów i uprzęży potrzebny jest jeszcze spory zestaw sprzętu. Należą do niego na przykład impregnowana lina, śruby lodowe i różne materiały do ratownictwa w szczelinach. Przykłady tras: Piz Buin, Similaun. Jeśli interesuje Was, co należy zabrać ze sobą, zapraszamy do zapoznania się z naszą listą rzeczy do spakowania na wyprawy wysokogórskie tutaj, w bazie.
Kask
Trzeba przyznać, że na początku można czuć się trochę głupio, idąc na „wędrówkę” w kasku wspinaczkowym. Jednak podczas niektórych tras warto się zabezpieczyć, przynajmniej częściowo, odpowiednim kaskiem. Zwłaszcza gdy skały są kruche i istnieje ryzyko spadających kamieni, a trasa jest często uczęszczana, na wszelki wypadek warto zabrać ze sobą kask.
Różne i praktyczne rzeczy dla początkujących alpinistów
Apteczka pierwszej pomocy: Niezależnie od tego, czy chodzi o zadrapanie na kolanie, rozcięte palce, skręconą stopę, czy coś poważniejszego. Dzięki odpowiednio wyposażonej apteczce pierwszej pomocy możecie szybko i skutecznie udzielić pomocy. Wskazówka: jeśli w zestawie nie ma plastrów na pęcherze, koniecznie je do niego dodajcie.
Worek biwakowy i/lub koc ratunkowy: W razie wypadków i gwałtownej zmiany pogody ważne jest, aby się nie wychłodzić. Szczególnie na większych wysokościach lub na śniegu i lodzie worek biwakowy i koc ratunkowy pomagają uniknąć hipotermii.
Śpiwór do schroniska: Jeśli planujecie nocleg w schronisku, zazwyczaj potrzebujecie śpiwora do schroniska. Są one zazwyczaj wykonane z bawełny lub jedwabiu. Jeśli chcecie dowiedzieć się, na czym polegają różnice oraz jakie są zalety i wady, zapoznajcie się z tym wpisem na blogu: Śpiwory do schronisk – śpiwory jedwabne vs. śpiwory bawełniane.
Jak zostać alpinistą?
Klasyczne wspinaczka górska to czasem niewiele więcej niż wymagająca wędrówka, podczas której od czasu do czasu trzeba użyć rąk. Jednak właśnie wtedy, gdy teren jest eksponowany lub zawiera miejsca, w których można się przewrócić, należy wiedzieć, co właściwie się robi i na co w danej sytuacji należy zwrócić uwagę. Dlatego chciałbym w tym miejscu przedstawić wam kilka podstawowych cech / umiejętności, które powinien posiadać początkujący wspinacz.
Dobra kondycja fizyczna
Wspinaczka górska to sport, który wymaga dobrej kondycji i ogólnej sprawności fizycznej. Wycieczki górskie często obejmują znacznie ponad tysiąc metrów przewyższenia w podejściu i zejściu, a tym samym kilka kilometrów trasy. Kto nie potrzebuje przerwy już po pierwszej godzinie, ten wie, jak szybko może iść lub jak wolno musi iść, a także kiedy ogólnie warto zrobić dłuższą przerwę. Pierwszym ważnym krokiem jest więc upewnienie się, że jesteście w miarę sprawni fizycznie.
Kto na przykład regularnie jeździ na rowerze lub dużo biegnie, na początku będzie miał znacznie łatwiej podczas wycieczek górskich niż osoba zupełnie niewytrenowana. Ponadto wraz ze wzrostem zmęczenia pogarsza się na przykład pewność kroku, więc brak kondycji fizycznej może w pewnym momencie stać się zagrożeniem. Jeśli trasa staje się bardziej eksponowana lub wymaga łatwej wspinaczki, przewagę mają osoby, które potrafią się wspinać lub przynajmniej kilka razy były w hali boulderingowej. Również na przykład doświadczeni narciarze często radzą sobie ze stromym terenem zupełnie inaczej niż osoby, które nigdy nie przebywają w górach.
Kwestia pewności kroku
Jednak dla początkujących wspinaczy sama sprawność fizyczna nie wystarczy – trzeba też umieć bezpiecznie poruszać się w terenie alpejskim. Niezbędna jest tu pewność kroku. Ale czym właściwie jest pewność kroku?
Podobnie jak pojęcie wspinaczki, również pojęcie pewności kroku nie jest jednoznacznie zdefiniowane. Często do pewności kroku zalicza się również brak lęku wysokości, ale to tylko połowa prawdy. Pewność kroków oznacza przede wszystkim, że potrafimy poruszać się bezpiecznie nawet w trudnym i eksponowanym terenie. Potrafimy ocenić podłoże, wiemy, gdzie i jak postawić stopę. Również dobre wyczucie równowagi, odpowiednia zdolność reagowania i ogólnie dobra koordynacja ruchowa w znacznym stopniu przyczyniają się do pewności kroków. Do tego dochodzi aspekt psychiczny: kto wierzy w siebie, wie, co robi, i dzięki temu czuje się w dużej mierze bezpiecznie, porusza się również pewniej.
Oto przykład: większość z was nie będzie miała problemu z utrzymaniem równowagi na linii narysowanej na podłodze. Dla osób, które nie mają problemów z równowagą lub koordynacją, nie jest to wielka sprawa. Gdyby jednak na przykład chciano balansować na równie szerokiej poręczy mostu na wysokości 15 metrów, zadanie to byłoby już znacznie trudniejsze, mimo że na pierwszy rzut oka (poza ryzykiem upadku) nic się nie zmienia.
Wiele aspektów, które wpływają na pewność kroku, można dobrze wyćwiczyć. W tym celu pomocne może być na przykład ćwiczenie równowagi poprzez ćwiczenia gimnastyczne lub zdobycie dobrego wyczucia różnych podłoży i ścieżek poprzez częstsze wędrówki. Jednak również na przykład wspinaczka, pozwalająca w sposób ukierunkowany nauczyć się radzenia sobie z wysokością, może zdecydowanie sprzyjać pewności kroku.
Pierwsza wyprawa górska dla początkujących
Przed pierwszą wyprawą górską z pewnością warto dołączyć do osób, które mają doświadczenie. Mogą to być alpiniści z kręgu znajomych, ale również kluby często organizują wyprawy otwarte dla wszystkich po wcześniejszym uzgodnieniu. Ponadto zawsze istnieje możliwość skorzystania z usług przewodnika górskiego.
Na początku każdej wyprawy należy ją zaplanować, a to oznacza już wybór trasy, która jest w zasięgu naszych możliwości. Jak to zrobić i na co należy zwrócić uwagę, szczegółowo wyjaśniła dla Was moja koleżanka Carolin w swoim artykule.
Mówiąc prościej, dobre planowanie wyprawy można podzielić na trzy główne obszary:
- Teren: Jak długa jest trasa? Gdzie są konkretne trudności? Czy jest coś, na co należy zwrócić szczególną uwagę?
- Warunki: Jaka będzie pogoda? Czy w dniu wyprawy będzie padać, czy leży jeszcze stary śnieg, czy lodowiec jest odsłonięty? Czy istnieje zagrożenie lawinowe…?
- Ludzie: Czy macie na przykład wystarczającą wytrzymałość na 8-godzinną wyprawę? Czy poradzicie sobie z nawigacją? Czy w grupie jest ktoś, kto ma lęk wysokości lub ograniczenia fizyczne?
Jeśli nie jesteście pewni, to na początek wybierzcie stosunkowo łatwe i krótkie trasy do wspinaczki jako początkujący. Jeśli ponadto dołączycie do grupy, to w znacznym stopniu zostanie wam to ułatwione. W ten sposób możecie bez problemu zdobyć pierwsze doświadczenia i szybko zorientować się, gdzie leżą wasze preferencje i granice. Ponadto z każdej wyprawy górskiej automatycznie się uczycie. Idealne rozwiązanie, aby nauczyć się wspinaczki górskiej.
W przypadku wypraw lodowcowych warto ponadto przed pierwszą wyprawą ukończyć kurs lodowy / lodowcowy. Dzięki temu nauczycie się nie tylko, jak prawidłowo zachowywać się na lodowcach, ale także gdzie czają się zagrożenia alpejskie i co należy zrobić na przykład w przypadku wpadnięcia do szczeliny. Kursy tego typu są często oferowane przez DAV lub podobne organizacje, często w połączeniu z łatwą wyprawą wysokogórską na zakończenie.
