Napoje dietetyczne na bazie proszku białkowego mogą pomóc osobom z poważnymi problemami z nadwagą w szybszym zrzuceniu kilogramów. Również specjaliści od żywienia stosują czasami takie koktajle białkowe – dostosowując je indywidualnie do potrzeb pacjenta.
Oferta koktajli odchudzających, zwanych również dietami typu „Formula”, jest już niemal nie do ogarnięcia. Chwalone są jako cudowne środki: rzekomo przyspieszają spalanie tłuszczu i sprawiają, że kilogramy po prostu znikają. Jednocześnie białka mają być dobre dla budowy mięśni. Czy są więc dobrym wyborem przed rozpoczęciem sezonu bikini lub na początek diety?
Czym jest dieta Formula?
Zdrowe odchudzanie zazwyczaj polega na zmniejszeniu spożycia kalorii i zwiększeniu aktywności fizycznej. W ten sposób organizm powoli, ale skutecznie spala nadmiar zgromadzonego tłuszczu. Aby ułatwić rozpoczęcie długotrwałej zmiany nawyków żywieniowych, można zastosować dietę Formula.
W tym przypadku co najmniej jeden posiłek dziennie zastępuje się specjalnym koktajlem białkowym, aby osiągnąć deficyt kaloryczny. Dla osób z bardzo dużą nadwagą lub stłuszczeniem wątroby może to być sensowna opcja – w ramach terapii dietetycznej. Stosowanie takich produktów powinno bowiem przebiegać zgodnie z indywidualnym, ściśle określonym w czasie planem, który uwzględnia masę ciała wyjściową, podstawową przemianę materii, a w szczególności ewentualne choroby współistniejące i przyjmowane leki.
Diety Formula nie wolno stosować w nadmiernych lub zbyt małych dawkach. W przeciwnym razie nie nastąpi utrata wagi, głód nie zostanie wystarczająco zaspokojony i dojdzie do utraty masy mięśniowej. Należy również zwrócić uwagę na alergie na określone białka – na przykład soję lub mleko.
Dieta Formula jest ograniczona do maksymalnie dwunastu tygodni. W przypadku trwania dłuższego niż 3 tygodnie proces ten powinien zawsze nadzorować lekarz.
Idealna mieszanka: wysokiej jakości białko, mało węglowodanów i cukru
Wybór koktajlu białkowego powinien nastąpić pod okiem specjalisty, ponieważ należy wziąć pod uwagę wiele kryteriów jakościowych. Według ekspertów ds. żywienia ważne jest, aby wybierać koktajl zawierający dużo białka i ewentualnie tłuszczów, ale mało węglowodanów i bez cukru. Dobry koktajl białkowy powinien zawierać maksymalnie siedem gramów węglowodanów na 100 gramów proszku.
Zawartość białka powinna wynosić około 70 procent. Istnieją białka pochodzenia zwierzęcego (mleko, serwatka) oraz pochodzenia roślinnego (soja, pszenica). Decydująca jest jakość zawartego białka: mieszanka różnych białek jest sensowna, ponieważ organizm najlepiej je wykorzystuje. Ponadto należy zwrócić uwagę na wystarczającą ilość błonnika (np. inulina lub beta-glukan), w przeciwnym razie grozi zaparciem. Wiele produktów zawiera zbyt mało błonnika, a dziennie należy spożywać co najmniej 30 gramów.
Natomiast w jak najmniejszej ilości powinny znajdować się sztuczne aromaty, substancje słodzące i substytuty cukru, emulgatory i tym podobne. Podejrzewa się, że takie dodatki mogą w dłuższej perspektywie szkodzić florze jelitowej, co z kolei może utrudniać odchudzanie i prowadzić do różnych dolegliwości.
Wymogi prawne dotyczące koktajli białkowych
Proszki białkowe są obecnie dostępne w wielu różnych wariantach w sklepach. Te, które nadają się do diety opartej na preparatach, podlegają wymogom prawnym. W końcu zastępują one posiłki i muszą zapewniać wystarczające zaopatrzenie w składniki odżywcze. Tak zwane „posiłki przeznaczone do diety kontrolującej wagę” muszą zawierać co najmniej 200 i maksymalnie 400 kilokalorii (kcal) na porcję. Ponadto określono zawartość tłuszczu, białka i węglowodanów, a także wytyczne dotyczące witamin i minerałów. Przy zakupie należy zwrócić uwagę, czy produkt jest oznaczony jako zamiennik posiłku.
Dla kogo diety oparte na preparatach nie są odpowiednie
Wysokie spożycie białka oznacza większe obciążenie dla nerek. Osoby stosujące dietę opartą na koktajlach białkowych powinny pić wystarczającą ilość płynów, aby chronić nerki. Dla osób z niewydolnością wątroby lub nerek diety białkowe nie są odpowiednie lub mają ograniczone zastosowanie. Należy również zachować ostrożność w przypadku chorób metabolicznych oraz w czasie ciąży. Ogólnie rzecz biorąc: osoby z chorobami współistniejącymi powinny przed rozpoczęciem diety zasięgnąć porady lekarza.
Zasadniczo zaleca się, aby dieta oparta na preparatach odżywczych była nadzorowana przez doświadczonego specjalistę ds. żywienia. Osoby, które chcą schudnąć za pomocą koktajli, osiągną swój cel najlepiej wtedy, gdy preparat zostanie indywidualnie dobrany i odpowiednio dawkowany. Można również przepisać kuracje z wykorzystaniem koktajli przetestowanych medycznie.
Długoterminowa zmiana nawyków żywieniowych lepsza niż dieta oparta na preparatach
Specjaliści od żywienia czasami przepisują koktajle białkowe tymczasowo, ale podkreślają: dieta oparta na preparatach nie zastępuje solidnej zmiany nawyków żywieniowych, która jest dostosowana indywidualnie i możliwa do utrzymania w dłuższej perspektywie. Ponieważ dla długoterminowego sukcesu w odchudzaniu decydujące znaczenie mają dwa czynniki: trwała zmiana diety na zbilansowaną, pełnowartościową żywność z dużą ilością warzyw oraz dużo ruchu.
Koktajle białkowe na budowę mięśni
Niemieckie Towarzystwo Żywieniowe (DGE) zaleca zdrowym dorosłym spożywanie 0,8 grama białka na kilogram masy ciała dziennie. Sportowcy wyczynowi, kobiety w ciąży i osoby starsze potrzebują nieco więcej. Większość ludzi pokrywa swoje zapotrzebowanie bez koktajli białkowych. Z reguły nie ma więc potrzeby spożywania dodatkowego białka. Posiłki bogate w białko mogą jednak pomóc w osiągnięciu deficytu kalorycznego, ponieważ białka dobrze sycą. Często wystarczy jednak po prostu zwracać uwagę na produkty zawierające białko w posiłkach. Należą do nich na przykład rośliny strączkowe, tofu, produkty mleczne, chude mięso lub ryby. Mogą one również wspomagać budowę mięśni, jeśli uprawia się wystarczająco dużo sportów siłowych.
