Ludzie muszą spać. Odpoczynek od codzienności jest niezbędny dla regeneracji ciała i umysłu. Regeneracja organizmu i odporność psychiczna – obie te rzeczy wspiera dobry sen. A dobry sen oznacza przede wszystkim: łatwe zasypianie i jak najdłuższy sen bez budzenia się w nocy.
Spokojny sen jest ważny, aby w ciągu dnia być sprawnym umysłowo i fizycznie. Kiedy organizm odpoczywa, zachodzą w nim ważne procesy, na które w stanie czuwania jest mniej czasu. Na przykład zarówno na pracę pamięci, jak i wzmocnienie układu odpornościowego podczas snu zużywa się więcej energii niż w ciągu dnia.
Treść tej strony:
- Zbyt mało snu powoduje senność
- „Sen kosmetyczny”: jak sen wpływa na proces starzenia się
- Ile snu potrzebuje osoba dorosła?
W czasie snu, przede wszystkim w fazie głębokiej, dochodzi do intensywnej aktywności procesów pamięciowych. Prawidłowy sen ma bowiem kluczowe znaczenie dla utrwalenia w pamięci tego, czego nauczyliśmy się i czego doświadczyliśmy w ciągu dnia. Informacje te są tymczasowo przechowywane w hipokampie, by w nocy zostać ponownie aktywowane, uporządkowane i przekazane do kory nowej. Kora nowa jest częścią kory mózgowej, w której treści są ze sobą łączone i zapisywane – stając się naszą pamięcią długotrwałą.
Z kolei układ odpornościowy czerpie siłę podczas snu. Nie bez powodu mówi się na przykład w przypadku przeziębienia: „Sen to najlepsze lekarstwo”. Również gojenie się ran przebiega skuteczniej podczas snu. W stanie spoczynku organizm może skoncentrować się na obronie przed patogenami i usuwaniu szkodliwych produktów przemiany materii. Z badania przeprowadzonego przez Uniwersytet w Tybindzeiii wynika, że komórki T, ważne dla odporności, funkcjonują gorzej przy braku snu: ich zdolność do przyłączania się do zainfekowanych komórek słabnie.
Problemy ze snem: konsekwencje zdrowotne
Kto dobrze śpi, czuje się lepiej: tak mogłaby brzmieć uproszczona formuła opisująca wzajemne oddziaływanie snu i zdrowia. Z drugiej strony, zwłaszcza długotrwałe problemy ze snem mogą pociągać za sobą konsekwencje zdrowotne, zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Osoby cierpiące na długotrwały brak snu są często
- bardziej drażliwe
- niezkoncentrowane
- bardziej podatne na stres
- mniej odporne
- mniej wydajne
- szybciej chorują
- bardziej podatne na choroby sercowo-naczyniowe lub metaboliczne, a także na nadwagę
Nie bez powodu mówi się, że ktoś jest „na fali” i „ma bystry umysł”, gdy jest „wyspany”.
„Sen kosmetyczny”: Jak sen wpływa na proces starzenia
Nawet najdłuższy sen nie zdołałby zatrzymać procesu starzenia. Jednak: osoby, które śpią (zbyt) mało, mogą faktycznie starzeć się szybciej. Do procesów biologicznych zachodzących podczas snu należy bowiem również podział komórek. Organizm wydziela tzw. hormon wzrostu HGH (Human Growth Hormone), który stymuluje tworzenie komórek skóry i ciała. Dlatego skóra osób, które śpią wystarczająco długo i spokojnie, często wygląda na świeższą i zregenerowaną. Z drugiej strony, długotrwały brak snu może objawiać się na twarzy bladszą skórą i cieńami pod oczami.
Ile snu potrzebuje osoba dorosła?
Średnio około jednej trzeciej naszego życia spędzamy na spaniu. To proste obliczenie opiera się na średniej długości snu wynoszącej od siedmiu do ośmiu godzin na dobę. Większość ludzi uważa ten czas za rozsądny. Indywidualne odchylenia od tej normy są normalne – niektórzy ludzie dobrze funkcjonują przy mniejszej ilości snu, inni potrzebują więcej. Na przykład Wolfgang Amadeusz Mozart podobno komponował do pierwszej w nocy, a po pięciu godzinach snu kontynuował pracę o szóstej rano. Z kolei fizyk Albert Einstein chętnie przesypiał połowę dnia – nawet do 12 godzin. Osoby starsze zazwyczaj śpią mniej niż młodzi, ale często też gorzej.
